3D Baskılı Geçici Kron ve Köprüler Ne Kadar İyi Oturur ve Ne Kadar Dayanır? Frezelenmiş ve Geleneksel Geçicilerle Karşılaştırma

3D Baskılı Geçici Kron ve Köprüler Ne Kadar İyi Oturur ve Ne Kadar Dayanır? Frezelenmiş ve Geleneksel Geçicilerle Karşılaştırma

Kron ya da köprü hazırlığı yapılan bir diş, kalıcı restorasyon gelene kadar boş bırakılmaz. Bu aralıkta takılan geçici restorasyon hem hastanın günlük hayatını hem de kalıcı restorasyonun başarısını etkiler. Dijital iş akışında geçici kron ve köprüler artık sıklıkla doğrudan 3D yazıcıda, ışıkla sertleşen reçinelerden basılıyor. Bu yazıda baskılı geçicilerin ne kadar iyi oturduğunu, baskı açısının ve son kürlemenin uyumu nasıl değiştirdiğini, dayanım ve renk değişimi konusunda çalışmaların ne bulduğunu ve basılı bir geçicinin nasıl beslenip tamir edildiğini DOI numarası olan yayınlara dayanarak anlattık. Yazıdaki sayıların hiçbiri 3mash yazıcıları ya da reçineleriyle elde edilmedi; her biri ilgili çalışmanın kendi yazıcı, reçine ve test koşuluna aittir.

Geçici (provizyonel) kron ve köprü nedir?

Geçici (provizyonel) kron ve köprü, kalıcı restorasyon hazırlanana kadar kesilmiş dişlerin üzerine takılan, belirli bir süre ağızda kalması planlanan restorasyondur. Al Wadei ve ark. (2022) geçici restorasyonların estetik, diş pulpasının korunması, diş eti dokusunun yönetimi, kesilmiş dişlerin konumunun korunması ve tedavi planlaması açısından sabit protez tedavisinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguluyor. Kapsamlı ağız rehabilitasyonlarında ve implant tedavilerinde geçicinin uzun süre ağızda kalması gerekebiliyor; bu yüzden fiziksel ve mekanik özellikleri de önem kazanıyor.

Geçici kron ve köprüler bugün üç temel yolla üretiliyor:

  • Geleneksel yöntem: PMMA (polimetil metakrilat) ya da bis-akril reçine koltuk başında veya laboratuvarda elle şekillendirilir.

  • CAD/CAM frezeleme: Restorasyon, önceden polimerize edilmiş bir reçine bloktan freze makinesiyle oyularak çıkarılır.

  • 3D baskı: Restorasyon dijital tasarımdan, ışıkla sertleşen sıvı reçineden katman katman basılır. Liang ve ark. (2025) derlemesi, bu alanda öne çıkan yöntemlerin stereolitografi (SLA) ve dijital ışık işleme (DLP) gibi reçine havuzlu (vat) fotopolimerizasyon teknikleri olduğunu belirtiyor; Saini ve ark. (2024) meta-analizine giren çalışmalarda LCD tabanlı yazıcılar da yer aldı.

3D baskılı geçici kronlar frezelenmiş ve geleneksel geçicilere göre ne kadar iyi oturur?

Kenar uyumu (marjinal uyum), restorasyonun kenarı ile dişteki bitiş çizgisi arasındaki boşluğun ne kadar küçük olduğunu; iç uyum ise restorasyonun iç yüzeyinin kesilmiş dişe ne kadar yakın oturduğunu anlatır. Kenar boşluğu büyüdükçe sızıntı, simanın çözünmesi, plak birikimi ve çürük riski artar; iyi iç uyum ise tutuculuğu ve dayanıklılığı destekler (Al Wadei ve ark., 2022).

Bu soruya en kapsamlı yanıt Al Wadei ve ark. (2022) sistematik derleme ve meta-analizinden geliyor. Haziran 2022'ye kadar yayımlanan çalışmaları tarayan yazarlar 16 laboratuvar (in vitro) çalışmasını niteliksel olarak inceledi, bunların 10'unu meta-analize aldı. Sonuçlara göre:

  • 3D baskılı reçinelerden üretilen geçici kron ve köprüler, CAD/CAM ile frezelenmiş ve geleneksel yöntemle hazırlanan geçicilere göre genel olarak daha iyi kenar ve iç uyumu gösterdi. Yazarlar baskılı geçicilerin diğer reçinelere güvenilir bir alternatif olarak kullanılabileceği sonucuna vardı.

  • Üç üretim yönteminde de kenar ve iç boşluk değerleri klinik olarak kabul edilebilir aralıktaydı. Çalışmaların çoğunda boşluklar sık kullanılan 120 µm sınırının altında kaldı.

  • Az sayıda çalışmada frezelenmiş geçiciler daha iyi uyum verdi. Yazarlar bunu çalışmalarda kullanılan yazıcı türlerinin ve baskı ayarlarının farklılığına bağlıyor.

  • Üretim yönteminden bağımsız olarak üç üyeli köprülerde boşluklar tek kronlara göre daha yüksek bulundu.

  • İki çalışmada bitiş çizgisi tipi de etkiliydi: en küçük kenar boşluğu yuvarlatılmış basamak ve bizotaj (bevel) birlikte kullanıldığında görüldü.

Bu tablo umut verici olsa da yazarlar çalışmalar arasında veri farklılığının yüksek, yanlılık riskinin de yüksek olduğunu ve dahil edilen çalışmaların tamamının laboratuvar çalışması olduğunu not ediyor. Yani sonuç "baskılı geçici her koşulda daha iyi oturur" değil, "doğru yazıcı, reçine ve ayarlarla frezelenmiş ve geleneksel geçiciler kadar, çoğu zaman daha iyi oturabilir" şeklinde okunmalı.

gorsel-1


Görsel 1: 3D baskılı geçici kron

Baskı açısı ve son kürleme geçici kronun uyumunu nasıl değiştirir?

Baskı açısı (baskı yönü), parçanın yazıcının baskı tablasına göre hangi eğimle yerleştirildiğidir. Katmanların biçimi, polimerizasyon büzülmesi ve destek çubuklarının nereye geleceği bu açıyla değişir. Konunun genel çerçevesini dental 3D baskıda baskı yönü yazımızda anlatmıştık; geçici kronlara özgü bulgular şöyle:

  • Ryu ve ark. (2020): DLP tabanlı bir yazıcı ve bir geçici kron reçinesiyle altı farklı açıda toplam 60 premolar kron basıldı. Kenar boşluğu 120° grubunda 113,6 ± 78,3 µm iken 150° grubunda 58,5 ± 32,3 µm, 180° grubunda 65,1 ± 36,0 µm oldu. Tüm açılarda kenar uyumu klinik olarak kabul edilebilir aralıkta kaldı; en iyi kenar ve iç uyum 150° ve 180°'de elde edildi. Bu açı değerleri çalışmanın kendi açı tanımına göredir; başka bir yazılımda ya da çalışmada aynı sayı farklı bir konuma karşılık gelebilir.

  • Al-Dulaijan ve ark. (2024): İki farklı geçici reçineyle 260 adet üç üyeli geçici köprü 0°, 45° ve 90° açılarda basıldı ve farklı son kürleme sürelerinden geçirildi. Her iki reçine de kabul edilebilir iç ve kenar uyumu sağladı. Baskı açısının etkisi reçineye göre farklıydı: bir reçinede 0° genel uyumda daha iyi sonuç verirken kenar uyumunda 90° öne çıktı; diğer reçinenin kenar uyumu ise açılar arasında tutarlı kaldı. Son kürleme süresi de kenar uyumunu etkiledi; daha uzun süreler genel olarak daha iyi sonuç verdi.

Bu iki çalışmanın ortak mesajı, herkes için geçerli tek bir "en iyi açı" olmadığıdır. Sonuç yazıcıya, reçineye, destek yerleşimine ve son işleme göre değişiyor. Ryu ve ark. (2020) da destek açısının ve destek sayısının iç uyumu etkileyebildiğine, kenara çok yakın konan desteklerin sökülürken kenara zarar verebileceğine dikkat çekiyor. Destek yerleşimi için destek yapıları rehberimize, yetersiz ve aşırı kürlemenin etkileri için overcure ve undercure yazımıza bakabilirsiniz. Baskı açısı, yıkama ve son kürleme süresi için her zaman kullandığınız reçinenin üretici talimatını esas alın.

3D baskılı geçici kron nasıl üretilir? Uyumu korumak için adımlar

Aşağıdaki sıra genel bir iş akışıdır; süre, ışık ve sıcaklık gibi ayarlar yazıcıya ve reçineye göre değiştiği için burada sayı vermiyoruz.

  1. Tarama ve tasarım: Kesilmiş dişi tarayın, kronu ya da köprüyü tasarlayın. Bitiş çizgisinin net okunması ve siman boşluğunun reçine üreticisinin önerisine göre ayarlanması uyumu doğrudan etkiler.

  2. Yerleştirme ve destek: Parçayı reçine üreticisinin önerdiği açıda yerleştirin; destekleri restorasyonun kenarından ve iç yüzeyinden mümkün olduğunca uzak tutun.

  3. Baskı: Reçine için önerilen katman kalınlığı ve yazıcı profiliyle basın.

  4. Yıkama ve kurutma: Parçadaki artık reçineyi üreticinin önerdiği yöntemle temizleyin ve tamamen kurutun. Ayrıntılar dental 3D baskı sonrası yıkama yazımızda.

  5. Son kürleme: Reçinenin talimatındaki cihaz ve süreyle kürleyin. Eksik kürleme hem mekanik özellikleri hem biyouyumluluğu olumsuz etkileyebilir.

  6. Destek sökümü, cila ya da glaze: Destek izlerini temizleyin, yüzeyi cilalayın ya da ışıkla sertleşen glaze uygulayın. Bkz. kürleme ve glazeleme rehberi.

  7. Prova: Kenar uyumunu ve kapanışı ağızda kontrol edin, gerekiyorsa düzeltin.

3D baskılı geçici kronlar ne kadar dayanıklı?

Eğilme dayanımı, malzemenin bükülmeye karşı kırılmadan dayanabildiği en yüksek gerilmedir ve geçici reçineler için en sık ölçülen mekanik özelliktir. Bu konudaki kanıt şöyle özetlenebilir:

  • Saini ve ark. (2024): 2016–2023 arasında yayımlanan 13 çalışmayı inceleyen sistematik derleme ve meta-analizde DLP en yaygın baskı tekniği olarak öne çıktı; SLA, FDM ve LCD tabanlı yazıcılar da kullanılmıştı. Eğilme dayanımı reçineden reçineye ve çalışmadan çalışmaya çok farklıydı (heterojenlik I² %99). Yazarlar polimerizasyonun dayanım üzerinde belirleyici rol oynadığını belirtiyor.

  • Alzahrani ve ark. (2023): 19 çalışmayı kapsayan sistematik derlemede 3D baskılı geçici reçineler, frezelenmiş ya da geleneksel geçicilere (ya da her ikisine) göre daha yüksek sertlik, daha pürüzsüz yüzey, daha az aşınma kaybı ve daha yüksek aşınma direnci gösterdi. Yazarlar baskılı geçici reçineleri kron ve köprü için umut verici bir seçenek olarak değerlendiriyor.

  • Liang ve ark. (2025): Derleme, baskılı geçici kron ve köprülerde eğilme dayanımının 60–90 MPa, kırılma direncinin 1000–1200 N aralığında bildirildiğini ve bu değerlerin geleneksel üretim yöntemleriyle aynı düzeyde ya da daha iyi olduğunu aktarıyor. Aynı derleme, malzemenin uzun süreli dayanıklılığı, katmanlar arası bağın tutarlılığı, renk stabilitesi, su emilimi ve uzun dönem klinik verinin azlığı konularının hâlâ çalışıldığını da vurguluyor.

Dayanım değerleri reçineye, baskı yönüne ve son kürlemeye çok bağlı olduğu için bir reçinenin teknik veri sayfasındaki değer ile başka bir reçinenin değeri doğrudan kıyaslanmamalı.

3D baskılı geçici kronlar renk değiştirir mi?

Renk stabilitesi, restorasyonun yiyecek ve içeceklerle temas ettikçe rengini ne kadar koruduğudur ve renk farkı genellikle ΔE00 değeriyle ölçülür.

  • Shin ve ark. (2020): Laboratuvarda üzüm suyu, kahve, köri ve su içinde 2, 7 ve 30 gün bekletilen örneklerde, o dönemde test edilen 3D baskı reçineleri CAD/CAM bloklarına göre anlamlı biçimde daha fazla renk değiştirdi ve 7 gün ve sonrasında tüm deney gruplarında 2,25 klinik sınırını aştı. En güçlü renklendirici köri oldu ve renk değişimi süre uzadıkça arttı. Bulgular 2020'de test edilen belirli reçinelere ve o çalışmanın laboratuvar koşullarına aittir.

  • Nowakowska-Toporowska ve ark. (2026): Geçici ve uzun süreli kullanım için üç baskı reçinesi su, kahve ve şarap içinde 60 güne kadar test edildi. Malzeme türü, yüzey işlemi ve bekleme süresi renk değişimini etkiledi; zaman içindeki renk stabilitesinde en büyük etkiyi son işlem tekniği yaptı. Yazarlara göre yüzeyin glaze ile kaplanması renk stabilitesini korumada en etkili yoldu.

Pratikte bu, geçicinin ağızda kalacağı süre uzadıkça cila ya da glaze adımının daha da önemli hale geldiği anlamına geliyor. Hastaya kahve, çay ve baharatlı yiyeceklerin renk değişimini hızlandırabileceğini söylemek de faydalı olur.

gorsel-2


Görsel 2: Son kürleme işlemi

Basılı geçici kron nasıl beslenir (rebaze) ya da tamir edilir?

Besleme (rebaze), geçicinin iç yüzeyine ya da kenarına yeni reçine eklenerek uyumunun yenilenmesidir; kırık ya da açık kenarlı bir geçici de benzer şekilde tamir edilir. Palavicini ve ark. (2023) uzun süreli geçici kron için geliştirilmiş iki baskı reçinesini kompozit, bis-akril ve PMMA besleme malzemeleriyle test etti. Her iki baskı reçinesinde de en yüksek makaslama bağ dayanımı PMMA besleme malzemesiyle elde edildi; bis-akril ya da kompozitle bağ dayanımı daha düşüktü. PMMA ile beslenen baskılı örnekler, PMMA'ya PMMA eklenen kontrol grubundan anlamlı biçimde farklı değildi. Yazarlar test edilen baskı reçinelerinin PMMA ile beslendiğinde klinik olarak kabul edilebilir bağ dayanımına ulaştığı sonucuna vardı. Kendi reçineniz için önerilen yüzey hazırlığı ve besleme malzemesini üreticiye danışın.

Biyouyumluluk ve son işlem neden önemli?

Işıkla sertleşen reçinelerde polimerizasyon tamamlanmadığında yüzeyde ve malzemede tepkimeye girmemiş monomer kalabilir. Bu nedenle yıkama ve son kürleme yalnızca dayanım için değil, biyouyumluluk için de kritik adımlardır. Gladrow ve ark. (2026), protez kaidesi reçinesinde son kürlemenin azot ortamında yapılmasının dönüşüm derecesini ve yüzey sertliğini artırdığını, sitotoksisiteyi azalttığını ve mekanik özellikleri bozmadığını gösterdi. Bu çalışma geçici kron reçinesiyle değil protez kaidesi reçinesiyle yapıldı; yine de son işlemin biyouyumluluk üzerindeki etkisini açıkça gösteriyor. Konuyla ilgili genel bilgi için reçine bazlı 3D dental ürünlerde biyouyumluluk yazımıza bakabilirsiniz. Ağız içinde kullanılacak her reçinede üreticinin yıkama, kürleme ve kullanım süresi talimatı esastır.

3D baskılı geçicilerde hangi sınırlamalar var?

  • Kanıtın çoğu laboratuvardan geliyor: Uyum ve dayanım meta-analizlerine giren çalışmalar ağırlıklı olarak in vitro; uzun dönem klinik veri hâlâ sınırlı (Al Wadei ve ark., 2022; Liang ve ark., 2025).

  • Köprüler kronlardan daha zorlu: Üç üyeli köprülerde boşluklar tek kronlardan yüksek bulundu (Al Wadei ve ark., 2022).

  • Sonuç reçine ve ayara bağlı: Aynı açı ve kürleme süresi farklı reçinelerde farklı sonuç verebiliyor (Al-Dulaijan ve ark., 2024); eğilme dayanımı çalışmalar arasında çok değişken (Saini ve ark., 2024).

  • Renk zamanla değişebilir: Özellikle cila ya da glaze uygulanmamış yüzeylerde renklenme belirgin olabilir (Shin ve ark., 2020; Nowakowska-Toporowska ve ark., 2026).

Geçici kron ve köprü üretimine uygun yazıcı ve reçine seçenekleri için 3mash 3D yazıcılar ve dental 3D yazıcı reçineleri sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

3D baskılı geçici kron mu, frezelenmiş PMMA geçici mi daha iyi oturur?

Al Wadei ve ark. (2022) meta-analizinde 3D baskılı geçiciler genel olarak frezelenmiş ve geleneksel geçicilerden daha iyi kenar ve iç uyumu gösterdi; üç yöntem de klinik olarak kabul edilebilir aralıktaydı. Az sayıda çalışmada frezeleme daha iyi sonuç verdi ve bu fark yazıcı ve ayar farklılıklarına bağlandı.

Geçici kron hangi açıyla basılmalı?

Herkes için geçerli tek bir açı yok. Ryu ve ark. (2020) çalışmasında kendi açı tanımlarıyla 150° ve 180° en iyi uyumu verdi; Al-Dulaijan ve ark. (2024) ise açının etkisinin reçineye göre değiştiğini gösterdi. Kullandığınız reçinenin üretici önerisiyle başlayın.

Son kürleme süresi geçici kronun uyumunu etkiler mi?

Evet. Al-Dulaijan ve ark. (2024) çalışmasında son kürleme süresi kenar uyumunu etkiledi ve daha uzun süreler genel olarak daha iyi sonuç verdi. Süreyi reçine üreticisinin talimatına göre belirleyin; aşırı ve eksik kürlemenin ikisi de sorun yaratabilir.

3D baskılı geçici kronlar yeterince sağlam mı?

Alzahrani ve ark. (2023) sistematik derlemesinde baskılı geçici reçineler frezelenmiş ya da geleneksel geçicilere göre daha yüksek sertlik ve aşınma direnci gösterdi; Liang ve ark. (2025) derlemesi de dayanım değerlerinin geleneksel yöntemlerle aynı düzeyde ya da daha iyi olduğunu aktarıyor. Eğilme dayanımı ise reçineye göre çok değişiyor (Saini ve ark., 2024).

Baskılı geçici kronun rengi nasıl korunur?

Yüzeyi cilalamak ya da glaze ile kaplamak en etkili yol olarak öne çıkıyor (Nowakowska-Toporowska ve ark., 2026). Kahve, şarap ve köri gibi renklendiricilerin etkisi süre uzadıkça artıyor (Shin ve ark., 2020).

Kırılan ya da gevşeyen basılı geçici tamir edilebilir mi?

Evet. Palavicini ve ark. (2023) çalışmasında test edilen baskı reçineleri PMMA ile beslendiğinde klinik olarak kabul edilebilir bağ dayanımına ulaştı; bis-akril ve kompozitle bağ daha zayıftı.

Kaynaklar

  1. Al Wadei MHD, Sayed ME, Jain S, Aggarwal A, Alqarni H, Gupta SG, ve ark. Marginal Adaptation and Internal Fit of 3D-Printed Provisional Crowns and Fixed Dental Prosthesis Resins Compared to CAD/CAM-Milled and Conventional Provisional Resins: A Systematic Review and Meta-Analysis. Coatings. 2022;12(11):1777. https://doi.org/10.3390/coatings12111777

  2. Ryu JE, Kim YL, Kong HJ, Chang HS, Jung JH. Marginal and internal fit of 3D printed provisional crowns according to build directions. The Journal of Advanced Prosthodontics. 2020;12(4):225–232. https://doi.org/10.4047/jap.2020.12.4.225

  3. Al-Dulaijan YA, Aldamanhori R, Algaoud H, Alshubaili R, Alkhateeb R, Alalawi H, ve ark. Internal and marginal fits of 3D-printed provisional prostheses: comparative effect of different printing parameters. Frontiers in Oral Health. 2024;5:1491984. https://doi.org/10.3389/froh.2024.1491984

  4. Saini RS, Gurumurthy V, Quadri SA, Bavabeedu SS, Abdelaziz KM, Okshah A, ve ark. The flexural strength of 3D-printed provisional restorations fabricated with different resins: a systematic review and meta-analysis. BMC Oral Health. 2024;24(1):66. https://doi.org/10.1186/s12903-023-03826-x

  5. Alzahrani SJ, Hajjaj MS, Azhari AA, Ahmed WM, Yeslam HE, Carvalho RM. Mechanical Properties of Three-Dimensional Printed Provisional Resin Materials for Crown and Fixed Dental Prosthesis: A Systematic Review. Bioengineering. 2023;10(6):663. https://doi.org/10.3390/bioengineering10060663

  6. Liang X, Yu B, Dai Y, Wang Y, Hu M, Zhong HJ, ve ark. Three-Dimensional Printing Resin-Based Dental Provisional Crowns and Bridges: Recent Progress in Properties, Applications, and Perspectives. Materials. 2025;18(10):2202. https://doi.org/10.3390/ma18102202

  7. Shin JW, Kim JE, Choi YJ, Shin SH, Nam NE, Shim JS, ve ark. Evaluation of the Color Stability of 3D-Printed Crown and Bridge Materials against Various Sources of Discoloration: An In Vitro Study. Materials. 2020;13(23):5359. https://doi.org/10.3390/ma13235359

  8. Nowakowska-Toporowska A, Raszewski Z, Nowicki A, Weżgowiec J, Kulbacka J, Kijak E. Color Stability of 3D-Printed Dental Resins Following Different Surface Treatments. Polymers. 2026;18(8):901. https://doi.org/10.3390/polym18080901

  9. Palavicini J, Quin SL, Zakkour W, Zakkour K, Manafi Varkiani S, Xu X, ve ark. Bond Strength of Reline Materials to 3D-Printed Provisional Crown Resins. Polymers. 2023;15(18):3745. https://doi.org/10.3390/polym15183745

  10. Gladrow K, Unkovskiy A, Yassine J, Gaertner N, Topolniak I, Henning N, ve ark. The effect of nitrogen atmosphere during post-curing on cytotoxicity, polishability, flexural strength, and surface hardness of 3D-printed denture bases: an in vitro study. Journal of Materials Science: Materials in Medicine. 2026;37(1):25. https://doi.org/10.1007/s10856-026-07006-5

Paylaş: