Grand Theft Auto VI'nın 19 Kasım 2026 çıkışı bu günlerde çok konuşuluyor. Bu tür bir çıkışı heyecanla bekleyen kuşak ekranla, hızlı geri bildirimle ve görsel anlatımla büyüdü. Aynı insanların diş hekimi koltuğuna oturduklarında da süreci görmek, anlamak ve gereksiz beklemeden kurtulmak istemeleri şaşırtıcı değil.
Bu beklentinin klinikte karşılık bulduğu ilk yer çoğu zaman ölçü aşaması oluyor. Ağız içi tarayıcı, ekranda beliren 3D model ve bu modelden basılan geçici kron, plak ya da çalışma modeli, hasta deneyimini adım adım değiştiriyor. Bu yazıda hastaların taramayı nasıl deneyimlediğini, ekrandaki modelin iletişime ne kattığını, tarama dosyasının 3D baskıya nasıl dönüştüğünü ve dijital iş akışının hangi durumlarda sınırına geldiğini DOI numarası olan yayınlara dayanarak anlattık.
Ağız içi tarayıcı klasik ölçüden neden daha konforlu bulunuyor?
Ağız içi tarayıcı, dişlerin ve çevre dokuların üç boyutlu dijital modelini ışık yardımıyla doğrudan ağız içinde çıkaran cihazdır. Klasik ölçüde ise kaşığa konan ölçü maddesi ağızda sertleşene kadar beklenir. Mangano ve ark. (2017) derlemesine göre özellikle bulantı refleksi güçlü olan hastalar ve çocuklar bu klasik yöntemi zor tolere edebiliyor; ölçü kaşığı ve ölçü maddesinin devreden çıkması bu hastalar için belirgin bir rahatlama sağlıyor. Tarayıcıların çalışma prensibini ağız içi tarayıcılar yazımızda anlatmıştık; burada konuya hastanın gözünden bakıyoruz.
Hasta tarafındaki bulgular genel olarak aynı yönü gösteriyor:
Siqueira ve ark. (2021) sabit protez ve implant tedavilerinde 437 hastadan veri içeren 17 klinik çalışmayı inceledi. Tarama, taranan alanın büyüklüğünden ve restorasyonun dişe ya da implanta yapılmasından bağımsız olarak genelde klasik ölçüden hızlıydı ve hastalar tarafından daha çok tercih edildi. İki yöntemle elde edilen protetik sonuçlar benzerdi.
Joda ve Brägger (2016) tek diş implant kronu planlanan 20 hastada iki yöntemi aynı hastalarda karşılaştırdı. 0-100 arası ölçekte rahatlık puanı taramada 78,6, klasik ölçüde 53,6 oldu. Hastaların tamamı ileride seçme şansı olursa dijital yöntemi tercih edeceğini söyledi.
Christopoulou ve ark. (2022) ortodonti hastalarında yapılan dokuz çalışmayı derledi. Koku, tat, bulantı ve öğürme hissi açısından tarayıcıyla daha olumlu deneyimler bildirildi. Buna karşılık iki yöntem arasında kaygı düzeyi açısından fark bulunmadı. Sürenin nasıl algılandığı ise çalışmadan çalışmaya değişti.
Garcovich ve ark. (2026) 337 çocuğu kapsayan yedi çalışmanın meta-analizinde taramanın daha hızlı olduğunu, ağrı, nefes almada zorluk ve öğürme refleksinin daha az, konforun daha yüksek bildirildiğini buldu. Çocukların taramayı tercih etme olasılığı dört kattan fazlaydı.
Kısacası çoğu hasta için tarama, ağızda sertleşmesi beklenen bir maddeden daha rahat bir deneyim. Yine de kaygının ortadan kalkmadığını ve sürenin her hastada kısa algılanmadığını akılda tutmak gerekiyor.
Hasta kendi dişlerinin 3D modelini ekranda görünce ne değişiyor?
Klasik ölçüde hasta, sonucu çoğu zaman alçı model laboratuvardan dönene kadar görmez. Taramada ise model, tarama sırasında ekranda oluşur ve hekim aynı görüntü üzerinden açıklama yapabilir. Mangano ve ark. (2017), bu yöntemle hastaların tedaviye daha çok dahil olduğunu ve onlarla daha etkili bir iletişim kurulabildiğini belirtiyor. Yazarlara göre bu dahil olma hissi, ağız hijyenine uyum gibi konularda tedaviye olumlu yansıyabilir.
Bu konudaki ilk randomize klinik çalışma çocuk diş hekimliğinden geliyor. Schulz-Weidner ve ark. (2024), 60 çocuğun ebeveynine bulguları ve tedavi planını iki şekilde anlattı: bir grupta yalnızca sözlü olarak, diğer grupta sözlü anlatımın yanında ağız içi tarama görüntüsüyle birlikte. Anlatımın ardından yapılan ankette tarama görüntüsü gösterilen grupta yanıtların ortalama %85,5'i, yalnızca sözlü anlatım dinleyen grupta %57,2'si doğruydu. En büyük fark tedavi ihtiyacı ve planlanan tedaviyle ilgili sorularda görüldü. Yazarlar bunun bir pilot çalışma olduğunu da not ediyor.
Baradee ve Spies (2025) dijital kayıtların bir başka yararına dikkat çekiyor: taramalar arşivlenebiliyor ve sonraki taramalarla doğrudan karşılaştırılabiliyor. Böylece aşınma ya da diş hareketi gibi değişiklikler zaman içinde izlenebiliyor. Hasta açısından bu, "bir önceki kontrolden bu yana ne değişti?" sorusunun ekranda görülebilen bir cevabı olması demek.
Tarama dosyasından 3D baskılı geçici kron, plak ya da modele nasıl geçiliyor?
Tarama bittiğinde elde edilen şey bir dosyadır. Mangano ve ark. (2017), dijital modelin üreticiye özel biçimde ya da STL dosyası olarak doğrudan laboratuvara gönderilebildiğini, böylece alçı model dökmeye ve ölçüyü kuryeyle taşımaya gerek kalmadığını belirtiyor. Ardından gelen adımlar genel hatlarıyla şöyle:
Tarama ve kontrol: Hekim ya da teknisyen modeli ekranda inceler. Mangano ve ark. (2017), teknisyenin dosyayı hemen kontrol edip gerekirse hasta daha koltuktayken yeni tarama isteyebildiğini, böylece ikinci bir randevuya gerek kalmayabildiğini vurguluyor.
Tasarım: Dosya CAD yazılımına aktarılır, kron, plak ya da model burada tasarlanır. Tian ve ark. (2021), 3D baskının bilgisayar destekli tasarımla oluşturulan dijital modellerden kişiye özel nesneler üretmeye dayandığını anlatıyor.
Baskı hazırlığı: Tasarım yazıcı yazılımına alınır, parçanın açısı ve destekleri belirlenir. Ayrıntılar için dental 3D baskıda baskı yönü ve destek yapıları yazılarımıza bakabilirsiniz.
Baskı: Parça, ışıkla sertleşen reçineden katman katman basılır. Revilla-León ve Özcan (2019) protetik diş hekimliğinde polimerlerle kullanılan başlıca eklemeli üretim yöntemlerini ve uygulama alanlarını derliyor. Hangi ayarların kullanılacağı yazıcıya ve reçineye göre değişir; esas olan üreticinin yönergesidir.
Son işlem: Basılan parça yıkanır, kurutulur ve son kürlemeden geçirilir. Bu adımları yıkama ve temizlik ve overcure ve undercure yazılarımızda ele almıştık.
Prova ve teslim: Parça ağızda ya da modelde denenir, gerekirse düzeltilir.
Aynı dosyadan farklı ürünler çıkabiliyor. Basılı geçicilerin uyumu ve dayanımı için 3D baskılı geçici kron ve köprüler, gece plakları için 3D baskılı oklüzal splint, şeffaf plak modelleri için şeffaf plak için 3D baskılı model yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Görsel 1: 3D baskılı dental model
Hız her zaman daha iyi demek mi? Dijital iş akışının sınırları neler?
Dijital iş akışı birçok durumda zaman kazandırıyor, ama her vakada değil. Literatürde öne çıkan sınırlar şunlar:
Diş eti altındaki kenarlar: Tarayıcı yalnızca gördüğünü kaydedebilir. Mangano ve ark. (2017), kesilmiş dişlerde derindeki bitiş çizgilerinin ve kanama olan durumların tarayıcıyla zor yakalandığını belirtiyor. An ve ark. (2024) laboratuvar çalışmasında, diş eti altına 0,5 ve 1,0 mm yerleştirilen bitiş çizgileri diş eti hizasındakilere göre daha büyük sapmayla tarandı. Tükürük bulaşması da sapmayı anlamlı biçimde artırdı ve bu etki diş eti altındaki kenarlarda daha belirgindi.
Uzun köprüler ve hareketli dokular: Mangano ve ark. (2017) o tarihe kadarki literatürün tarayıcıların uzun açıklıklı restorasyonlarda kullanımını desteklemediğini yazıyor. Kihara ve ark. (2020) çapraz ark sabit protezlerin tarayıcıyla üretiminin zor kabul edildiğini, Baradee ve Spies (2025) ise hareketli ağız dokularını, derin diş eti altı kenarları ve uzun açıklıklı protezleri dijital ölçünün hâlâ zorlandığı durumlar olarak sayıyor.
Tam ark taramada süre: Sailer ve ark. (2019) randomize klinik çalışmasında, köprü planlanan 10 hastada tam ark tarama, kullanılan üç tarayıcının hepsinde klasik ölçüden uzun sürdü. Klasik ölçü ortalama 658 saniye, taramalar 1091 ile 1702 saniye arasında sürdü. Bu çalışmada bazı tarayıcılar dişlere toz uygulanmasını gerektiriyordu ve hastalar yöntemlerden birini belirgin şekilde tercih etmedi. Öte yandan 17 klinik çalışmayı kapsayan Siqueira ve ark. (2021) derlemesi, tam ark taramalar dahil, taramayı genel olarak klasik ölçüden hızlı buldu. Sonuç kullanılan cihaza ve vakaya göre değişebiliyor.
Öğrenme süreci: Mangano ve ark. (2017), tarayıcıyı kliniğe katmanın bir öğrenme süreci gerektirdiğini hatırlatıyor.
Baskıdan sonraki adımlar: Basılı parça yazıcıdan çıktığı anda kullanıma hazır olmuyor. Tian ve ark. (2021), son işlemin zaman alan bir adım olduğunu not ediyor. Yıkama ve son kürleme atlanmamalı.
Yani dijital nesil hastanın beklediği hız gerçek, ama sınırsız değil. Doğru vaka seçimi, kuru ve temiz bir çalışma alanı ve baskı sonrası adımların eksiksiz yapılması, hızın kaliteyle birlikte gelmesini sağlıyor.
Sık sorulan sorular
Ağız içi tarama acıtır mı?
Tarama, ölçü maddesi kullanılmadan ışıkla yapılır. Garcovich ve ark. (2026) meta-analizinde çocuklar taramada klasik ölçüye göre daha düşük ağrı ve daha yüksek konfor bildirdi.
Bulantı refleksi güçlü olanlar için tarama daha mı uygun?
Mangano ve ark. (2017), bulantı refleksi güçlü hastaların klasik ölçüyü zor tolere edebildiğini ve kaşık ile ölçü maddesinin ortadan kalkmasının bu hastalar için avantaj olduğunu belirtiyor. Christopoulou ve ark. (2022) da tarayıcıyla bulantı ve öğürme hissinin genelde daha az bildirildiğini gösteriyor.
Ağız içi tarayıcı her durumda klasik ölçünün yerini alır mı?
Hayır. Derin diş eti altı kenarlar, kanama, tükürük, hareketli dokular ve uzun açıklıklı köprüler taramanın hâlâ zorlandığı durumlar arasında (Mangano ve ark., 2017; An ve ark., 2024; Baradee ve Spies, 2025). Yöntemi vakaya göre hekim seçer.
Tarama dosyası 3D yazıcıya nasıl gider?
Tarama, STL gibi bir dosya olarak dışa aktarılır, tasarım yazılımında kron, plak ya da model olarak tasarlanır, ardından yazıcı yazılımında yönlendirilip desteklenerek basılır. Basılan parça yıkama ve son kürlemeden sonra kullanılır.
Ekranda dişlerimin modelini görmek gerçekten işe yarıyor mu?
Schulz-Weidner ve ark. (2024) çalışmasında, bulgular tarama görüntüsüyle anlatılan ebeveynler, yalnızca sözlü anlatım dinleyenlere göre tedavi ihtiyacı ve planıyla ilgili sorulara belirgin biçimde daha çok doğru yanıt verdi.
Dijital kayıtlarım sonradan işe yarar mı?
Evet. Baradee ve Spies (2025), dijital kayıtların arşivlenebildiğini ve sonraki taramalarla karşılaştırılarak tedavinin izlenmesinde kullanılabildiğini belirtiyor.
Kaynaklar
Mangano F, Gandolfi A, Luongo G, Logozzo S. Intraoral scanners in dentistry: a review of the current literature. BMC Oral Health. 2017;17(1):149. https://doi.org/10.1186/s12903-017-0442-x
Siqueira R, Galli M, Chen Z, Mendonça G, Meirelles L, Wang HL, ve ark. Intraoral scanning reduces procedure time and improves patient comfort in fixed prosthodontics and implant dentistry: a systematic review. Clinical Oral Investigations. 2021;25(12):6517–6531. https://doi.org/10.1007/s00784-021-04157-3
Joda T, Brägger U. Patient-centered outcomes comparing digital and conventional implant impression procedures: a randomized crossover trial. Clinical Oral Implants Research. 2016;27(12):e185–e189. https://doi.org/10.1111/clr.12600
Christopoulou I, Kaklamanos EG, Makrygiannakis MA, Bitsanis I, Tsolakis AI. Patient-reported experiences and preferences with intraoral scanners: a systematic review. European Journal of Orthodontics. 2022;44(1):56–65. https://doi.org/10.1093/ejo/cjab027
Garcovich D, Aiuto R, Lorenzo AA, Bouserhal J, Dioguardi M, Martin MA. Digital Versus Conventional Impression Techniques in Children: A Systematic Review and Meta-Analysis of Efficiency, Comfort and Patient Preference. International Journal of Paediatric Dentistry. 2026;36(2):254–264. https://doi.org/10.1111/ipd.70045
Schulz-Weidner N, Gruber M, Schraml EM, Wöstmann B, Krämer N, Schlenz MA. Improving the Communication of Dental Findings in Pediatric Dentistry by Using Intraoral Scans as a Visual Aid: A Randomized Clinical Trial. Dentistry Journal. 2024;12(1):15. https://doi.org/10.3390/dj12010015
Baradee AA, Spies BC. Are Conventional Impressions Obsolete? A Narrative Review on the Applicability of Intraoral Scanners. Australian Dental Journal. 2025;70(Suppl 1):S93–S104. https://doi.org/10.1111/adj.70015
Tian Y, Chen C, Xu X, Wang J, Hou X, Li K, ve ark. A Review of 3D Printing in Dentistry: Technologies, Affecting Factors, and Applications. Scanning. 2021;2021:9950131. https://doi.org/10.1155/2021/9950131
Revilla-León M, Özcan M. Additive Manufacturing Technologies Used for Processing Polymers: Current Status and Potential Application in Prosthetic Dentistry. Journal of Prosthodontics. 2019;28(2):146–158. https://doi.org/10.1111/jopr.12801
An H, Mickesh GJ, Cho D, Sorensen JA. Effect of finish line location and saliva contamination on the accuracy of crown finish line scanning. Journal of Prosthodontics. 2024;33(1):86–94. https://doi.org/10.1111/jopr.13658
Kihara H, Hatakeyama W, Komine F, Takafuji K, Takahashi T, Yokota J, ve ark. Accuracy and practicality of intraoral scanner in dentistry: A literature review. Journal of Prosthodontic Research. 2020;64(2):109–113. https://doi.org/10.1016/j.jpor.2019.07.010
Sailer I, Mühlemann S, Fehmer V, Hämmerle CHF, Benic GI. Randomized controlled clinical trial of digital and conventional workflows for the fabrication of zirconia-ceramic fixed partial dentures. Part I: Time efficiency of complete-arch digital scans versus conventional impressions. The Journal of Prosthetic Dentistry. 2019;121(1):69–75. https://doi.org/10.1016/j.prosdent.2018.04.021