Doğrudan 3D Baskılı Şeffaf Plak Ne Kadar Doğru ve Güvenli? Şekil Hafızalı Reçine, Yıkama, Kürleme ve Klinik Veriler
Şeffaf plak üretiminde alışılmış yol, her tedavi adımı için bir model basıp plastik plakayı bu modelin üzerinde ısıyla şekillendirmektir. Son birkaç yılda bu iki adımı tek adıma indiren bir yöntem yaygınlaşmaya başladı: plağın kendisini, plak için geliştirilmiş özel bir reçineyle doğrudan 3D yazıcıda basmak. Bu yazıda doğrudan basılan şeffaf plakların nasıl bir malzemeden yapıldığını, ne kadar doğru ve kalın çıktığını, baskı yönünün, katman kalınlığının, yıkamanın ve son kürlemenin sonucu nasıl değiştirdiğini, termoform plaklara göre ne kadar kuvvet uyguladığını, ağızda ve içeceklerle nasıl değiştiğini, artık monomer ve hücre uyumu verilerini ve ilk klinik sonuçları DOI numarası olan çalışmalarla ele aldık. Sayıların hiçbiri 3mash yazıcıları ya da reçineleriyle elde edilmedi; her biri ilgili çalışmanın kendi yazıcı, reçine ve test koşuluna aittir. Bu alanda klinik kanıt henüz sınırlıdır; yazı tedavi önerisi değildir.
Doğrudan basılan şeffaf plak nedir?
Doğrudan basılan şeffaf plak (direct-printed aligner), dijital tedavi planından çıkan plak dosyasının, ara model ve termoform adımı olmadan, ışıkla sertleşen bir reçineden doğrudan 3D yazıcıda basılmasıyla üretilen plaktır. Termoform plakta ise önce her adımın modeli basılır, düz bir plastik plaka bu modelin üzerinde ısı ve basınçla şekillendirilir, sonra kenarları kesilir. Termoform yöntemi ve bu yöntemde modelin nasıl basılması gerektiğini şeffaf plak için 3D baskılı model yazımızda ayrıntılı anlattık; bu yazı doğrudan basılan plaklara odaklanıyor.
Hakemli çalışmaların büyük kısmı tek bir ticari malzemeyle, Graphy firmasının Tera Harz TC-85 reçinesiyle yapıldı. Šimunović ve ark. (2023) bu reçinenin FTIR analizinde poliüretan ve akrilat bileşenleri buldu; Willi ve ark. (2023) reçineyi akrilat ve/veya metakrilat işlevli alifatik vinil ester-üretan monomerlerden oluşan bir yapı olarak tanımladı. Yani bu plaklar, termoform plakalardaki gibi ısıyla eriyip yeniden şekillenen bir termoplastikten değil, ışıkla çapraz bağlanan bir reçineden yapılıyor. Bu fark, plağın kalınlığından kuvvetine kadar pek çok özelliği değiştiriyor.
Şekil hafızalı reçine ne demek, plağa ne kazandırıyor?
Şekil hafızalı reçine, ısıyla geçici olarak yumuşatılıp biçimi değiştirilebilen, sonra uygun sıcaklıkta basıldığı ilk biçime kendiliğinden geri dönebilen bir polimerdir. Bunun nedeni malzemenin çapraz bağlı ağ yapısıdır.
Lee ve ark. (2022): TC-85 reçinesini termoform plaklarda sık kullanılan PETG ile karşılaştırdı. TC-85'in camsı geçiş sıcaklığı (Tg), PETG'ninkinden yaklaşık 30 °C düşük bulundu ve 37 °C'de PETG'ye göre daha yumuşak ve daha viskoz davrandı. 80 °C'de bükülüp soğutulan TC-85 örnekleri, 37 °C suda yaklaşık 10 dakikada şekil değişiminin yaklaşık %90'ını, 60 dakikada %96'sını geri kazandı; PETG ilk biçimine dönmedi. Yazarlar bu özelliklerin plağın dişlere sürekli hafif kuvvet uygulamasına yardım edebileceğini öne sürüyor. Çalışmanın yazarlarından biri reçine üreticisinin Ar-Ge merkezinde görevli; bu bilgi makalede yazar bilgilerinde yer alıyor.
Oyonarte ve ark. (2026): TC-85 dahil üç doğrudan baskı reçinesini iki termoform malzemeyle, 37 °C suda 14 güne kadar bekletip çekme testiyle karşılaştırdı. 14 günün sonunda basılı reçineler %1 uzamada 4,04–7,24 N, termoform malzemeler 26,26–32,91 N kuvvet gösterdi. TC-85'in kopma uzaması 30 dakikalık bekletmeden sonra %25,3 arttı, termoform malzemelerde ise %5,5 azaldı. Yazarlar basılı reçinelerin daha düşük mekanik yük ilettiğini ve bunun plak için daha uygun bir kuvvet profili sağlayabileceğini belirtiyor.
Bu iki çalışma laboratuvarda, düz ya da standart örneklerle yapıldı. Malzemenin ağızda gerçekte nasıl davrandığı, aşağıda anlattığımız ağız içi çalışmalarla birlikte okunmalı.
Doğrudan basılan plak ne kadar doğru ve kalın çıkıyor?
Termoform plakta plastik plaka model üzerinde gerilirken incelir; doğrudan basılan plakta ise kalınlık dijital olarak tasarlanır. Çalışmalar iki yöntemin kalınlık ve uyum açısından farklı davrandığını gösteriyor:
Koenig ve ark. (2022): Aynı dijital dosyadan iki farklı termoform malzemeyle ve TC-85 reçinesiyle 12'şer plak üretildi, dokuz anatomik noktada referans dosyayla karşılaştırıldı. Genel gerçeklik (trueness, RMS) basılı plaklarda 0,140 mm, termoform plaklarda 0,188 mm ve 0,209 mm bulundu. Basılı plaklarda noktalara göre ortalama mutlak sapma 0,079 ile 0,224 mm arasındaydı. Yazarlar, doğrudan basılan plakların termoform plaklardan daha yüksek gerçeklik ve kesinlik gösterdiği sonucuna vardı.
Lee ve ark. (2022): 0,5 mm olarak tasarlanan TC-85 örnekleri ortalama 0,56 mm çıktı, yani tasarımdan %12 kalın. Buna karşılık 0,75 mm'lik PETG plaka standart model üzerinde termoformdan sonra ortalama 0,41 mm'ye, ilk kalınlığının %54,7'sine indi.
Park ve ark. (2023), mikro-BT çalışması: Termoform plaklarda üretim sonrası kalınlık azaldı, basılı plaklarda ise arttı. Kalınlık ve plağın dişe en iyi oturduğu bölgeler diş türüne ve bölgeye göre belirgin biçimde değişti. Diş ile plak arasındaki boşluk en az, termoform gruplardan birinde (kopolyester-elastomer malzeme) ölçüldü; yani bu çalışmada basılı plaklar her ölçütte öne geçmedi. Yazarlar, basılı plaklarda ön dişlerin iç yüzeyinde kalan sertleşmemiş reçinenin kalınlığı artırabileceğini düşünüyor.
Pratikteki anlamı şu: doğrudan basılan plakta kalınlık "tasarlandığı gibi" çıkmayabilir; genellikle biraz kalın çıkar ve bu fark yıkama yöntemine de bağlıdır. Plak kalınlığı uygulanan kuvveti doğrudan etkilediği için ilk üretimlerde kalınlığı ölçmek ve tasarımı buna göre ayarlamak gerekir.
Baskı yönü ve katman kalınlığı plağı nasıl etkiler?
Baskı yönü, parçanın baskı tablasına göre hangi açıyla yerleştirildiğidir; katman kalınlığı ise her seferinde sertleştirilen reçine tabakasının yüksekliğidir. İkisi de plağın yüzeyini, mekanik davranışını ve baskı süresini etkiliyor:
Khalil ve Zaher (2025): TC-85'ten 0,5 ve 0,7 mm kalınlıkta 96 düz plak örneği dikey, yatay, 30° ve 45° açıyla basıldı ve sıcaklığı kontrol edilen su banyosunda üç nokta eğme testine sokuldu. Baskı yönü eğilme dayanımını anlamlı biçimde değiştirmedi; 0,7 mm örnekler 0,5 mm örneklerden anlamlı derecede dayanıklı çıktı.
Wu ve ark. (2025): Doğrudan baskı plak reçinesi 50 ve 100 µm katmanla, 90°, 60° ve 45° açıyla basıldı. Mekanik özellikler 90° < 60° < 45° sırasıyla iyileşti, ancak yüzey pürüzlülüğü de aynı sırayla arttı. 50 µm katman ve 90° açıyla basılan örnekler yapay tükürükte daha iyi renk stabilitesi gösterdi; buna karşın bütün örnekler, katman ve açıdan bağımsız olarak kahveyle kolay renklendi.
Klinik bir iş akışı örneği: Migliorati ve ark. (2025) klinik çalışmalarında plakları 0,5 mm kalınlık ve 50 µm katmanla, üretici önerisine göre tablaya 60° açıyla bastı ve destekleri dil ve çiğneme yüzeylerine yerleştirdi.
Bu sonuçlar tek bir "doğru açı" olmadığını gösteriyor: bir çalışmada açı dayanımı değiştirmezken diğerinde hem mekanik özellikleri hem yüzey pürüzlülüğünü değiştirdi. Çalışmalar farklı yazıcılarla yapıldı ve yazıcı teknolojilerini birbiriyle karşılaştırmadı. Doğru açı, katman ve destek yerleşimi yazıcıya ve reçineye göre değişir; plak reçinesinin üreticisinin önerdiği ayarlarla başlamak en güvenli yol. Açının genel etkisini baskı yönü yazımızda, desteklerin yerleşimini destek yapıları rehberimizde anlattık.
Görsel 1: Doğrudan plak baskısı
Yıkama: santrifüj mü, alkol mü?
Baskıdan çıkan plağın yüzeyinde ve özellikle iç yüzeyinde sertleşmemiş sıvı reçine kalır. Bu reçinenin uzaklaştırılması hem uyumu hem görünümü hem de güvenliği etkiler. Doğrudan basılan plaklarda iki yol öne çıkıyor: santrifüj (plağı döndürerek fazla reçineyi merkezkaç kuvvetiyle atmak) ve çözücüyle yıkama (izopropil alkol ya da etanol).
Kim ve ark. (2024): TC-85 plaklar izopropil alkolle ya da santrifüjle, oda sıcaklığında (23 °C) ve yüksek sıcaklıkta (55 °C), 2, 4 ve 6 dakika temizlendi. Sıcaklık ve santrifüj süresi arttıkça plağın ağırlığı (kalan reçinenin göstergesi) anlamlı biçimde azaldı; ışık geçirgenliği de düştü. İzopropil alkolle temizlenen plaklar anlamlı derecede daha az saydam ve elektron mikroskobunda daha pürüzlü yüzeyliydi. Hiç temizlenmeyen plaklar tasarımdan en fazla sapmayı gösterdi. Bütün gruplar sitotoksisite testinde ISO biyouyumluluk ölçütlerini karşıladı. Yazarlar, 55 °C'de 2 dakikalık santrifüjün plağın fiziksel ve optik özelliklerini belirgin biçimde bozmadan sertleşmemiş reçineyi etkili biçimde uzaklaştırdığı sonucuna vardı.
Park ve ark. (2023): Santrifüjle temizlenen TC-85 plaklar, alkolle temizlenenlerden anlamlı derecede daha saydamdı; en düşük saydamlık alkolle temizlenen grupta ölçüldü. Temizleme yöntemi plakların kalınlığını da değiştirdi.
Šimunović ve ark. (2023): Santrifüj, etanol, izopropil alkol ve izopropil alkol + su ile temizlik, ardından azotlu ya da normal havada son kürleme karşılaştırıldı. İzopropil alkolle temizlenen gruplar daha yüksek sertlik gösterdi; eğilme modülü ise temizleme yöntemine belirgin biçimde bağlıydı (sonuçlar bir sonraki bölümde).
Bu çalışmalar, plak reçinelerinde yıkama yönteminin model reçinelerinden farklı olabileceğini gösteriyor. Plak reçinesinin üreticisi hangi temizleme yöntemini, süresini ve sıcaklığını öneriyorsa ona uyulmalı. Model ve diğer parçalarda alkolle yıkamanın genel kurallarını baskı sonrası yıkama yazımızda anlattık.
Görsel 2: Baskı sonrası temizlik
Son kürlemede azot ortamı gerekli mi?
Son kürleme, yıkanan parçanın ışık altında ikinci kez sertleştirilerek polimerleşmenin tamamlanmasıdır. Havadaki oksijen, yüzeyde ışıkla sertleşmeyi engelleyebildiği için bazı plak reçinelerinde son kürleme, oksijeni azotla uzaklaştıran cihazlarda yapılıyor. Bu konudaki iki çalışma farklı sonuçlara ulaştı:
Šimunović ve ark. (2023): En yüksek eğilme modülü, standart protokol olarak kabul edilen santrifüj + azotlu kürlemede ölçüldü: 1881,22 MPa. En düşük değer izopropil alkol + normal havada kürleme grubunda çıktı: 805,12 MPa. Etanol + azot grubu standart protokolden anlamlı biçimde farklı değildi. Polimerleşme derecesi en yüksek standart protokolde (%98,4) ölçüldü ama gruplar arasında anlamlı fark yoktu; yine de kürleme ortamı polimerleşme derecesindeki farkın %24'ünü açıkladı. Yazarlar, oksijensiz ortamın malzeme özellikleri için gerekli olduğunu ve etanol + azot protokolünün santrifüj + azot protokolüne uygun bir alternatif olduğunu belirtiyor.
Mattle ve ark. (2024): TC-85 plaklarda azotlu kürleme ve 85 °C suda 15 saniyelik ısıl işlem, tek başına ya da birlikte, çekme ve indentasyon (sertlik) ölçümlerinde anlamlı bir fark yaratmadı; FTIR spektrumları bütün gruplarda aynıydı. Yazarlar, azotun ve ısıl işlemin bu malzemede ek bir mekanik fayda sağlamadığını, ancak sonuçların farklı reçinelere doğrudan genellenmemesi gerektiğini vurguluyor.
İki çalışma farklı testler (eğilme modülüne karşı çekme ve indentasyon) ve farklı temizleme koşulları kullandı; bu yüzden sonuçları birbirini tamamen çürütmüyor. Ortak mesaj şu: son kürlemenin süresi, ışığı ve ortamı reçine üreticisinin protokolüne göre yapılmalı; üretici azotlu kürleme öneriyorsa bu adım atlanmamalı. Eksik ve fazla kürlemenin genel etkilerini overcure ve undercure rehberimizde ele aldık.
Termoform plaklara göre ne kadar kuvvet uyguluyor?
Plağın dişe uyguladığı kuvvet, tedavinin hem etkinliği hem konforu için önemli. Laboratuvar çalışmaları doğrudan basılan plakların termoform plaklardan belirgin biçimde daha düşük kuvvet verdiğini gösteriyor:
Hertan ve ark. (2022): Ağız sıcaklığında, dikey yönde 0,10–0,30 mm itme altında TC-85 plakların ortanca dengelenmiş kuvveti 0,73–1,69 N, PETG termoform plaklarınki 4,60–15,30 N oldu. Termoform plaklarda kuvvet her 0,10 mm'de belirgin biçimde artarken basılı plaklarda daha tutarlı kaldı. Öte yandan basılı plaklarda ilk tepe kuvvetinden dengelenmiş kuvvete düşüş daha büyüktü. Çalışmada periodontal ligament yoktu; yazarlar gerçek kuvvetin farklı olabileceğini belirtiyor.
Oyonarte ve ark. (2026): 37 °C suda bekletilen basılı reçineler, termoform malzemelere göre birkaç kat düşük çekme kuvveti gösterdi (yukarıdaki rakamlar).
Sayahpour ve ark. (2024), ağız içi çalışma: Hastalar 7 gün boyunca doğrudan basılan ya da iki farklı termoform plak taktı. Kullanılmamış ve kullanılmış plaklar karşılaştırıldığında termoform plakların mekanik özellikleri değişmedi; basılı plaklarda ise elastik indeks ve indentasyon gevşemesi anlamlı biçimde değişti. Yazarlar, basılı plaklarda termoform plaklara göre çok daha yüksek ölçülen indentasyon gevşemesi ve indentasyon modülünün daha yüksek sertlik ve kuvvet kaybına işaret edebileceğini ve bunun klinik etkinliği azaltabileceğini yazıyor.
Yani "daha hafif ve daha sürekli kuvvet" laboratuvarda gösterilmiş bir eğilim, ama kuvvetin ağızda zamanla nasıl değiştiği konusunda çalışmalar aynı yönü göstermiyor. Doğrudan baskının bir avantajı da plağın farklı bölgelerinde farklı kalınlık tasarlanabilmesi; Hertan ve ark. (2022) bunun ataşman ihtiyacını azaltabilecek bir olanak olduğunu belirtiyor, ancak bu konuda klinik veri henüz az.
Plak ağızda, suda ve içeceklerle değişiyor mu?
Renk stabilitesi: Šimunović ve ark. (2024) poliüretan esaslı termoform ve basılı plakları kahve, siyah çay, kola ve enerji içeceğinde 7 güne kadar bekletti. Kahve en güçlü renklendirici oldu ve özellikle TC-85 plakları etkiledi; 3D baskılı plaklar termoform plaklardan daha fazla renk değiştirdi. Wu ve ark. (2025) da bütün basılı örneklerin kahveyle kolay renklendiğini gösterdi.
Su ve sıcaklık: Oyonarte ve ark. (2026) basılı reçinelerin 37 °C suda bekletildikçe mekanik özelliklerinin değiştiğini, örneğin TC-85'in kopma uzamasının ilk 30 dakikada %25,3 arttığını gösterdi. Doğrudan basılan plak reçinelerinde su emilimi (water sorption) ve çözünürlüğü doğrudan ölçen, DOI'si ve içeriği doğrulanmış bir çalışmaya bu yazı için ulaşamadık; bu yüzden su emilimi için sayı vermiyoruz.
Ağız içi yaşlanma: Sayahpour ve ark. (2024) 7 günlük kullanımdan sonra basılı plaklarda mekanik değişiklik buldu, termoform plaklarda bulmadı (yukarıda).
Pratikte bu, hastalara plağı takılıyken kahve ve renkli içeceklerden kaçınmalarını, plağı düzenli temizlemelerini söylemenin basılı plaklarda daha da önemli olduğu anlamına geliyor.
Artık monomer ve sitotoksisite: doğrudan basılan plak güvenli mi?
Artık monomer, polimerleşme sırasında ağ yapıya bağlanmadan kalan ve zamanla malzemeden salınabilen küçük moleküllerdir. Sitotoksisite ise bir malzemenin ya da ondan salınan maddelerin hücrelere zarar verme derecesidir.
Willi ve ark. (2023): TC-85 reçinesinden basılan 10 plak 37 °C suda 1 hafta bekletildi. Polimerleşme derecesi yaklaşık %83 bulundu. Bisfenol A (BPA) hiçbir örnekte saptanmadı. Üretan dimetakrilat (UDMA) monomeri ise bütün örneklerde 29 ile 96 µg/l arasında ölçüldü. Yazarlar malzemenin verimli polimerleştiğini ve BPA içermediğini, ancak salınan UDMA miktarındaki büyük değişkenliğin tekrarlanan ağız içi kullanımda olası sağlık riskleri açısından soru işareti yarattığını belirtiyor.
Pratsinis ve ark. (2022): Bir 3D baskılı plağın 14 gün suda bekletilmesiyle elde edilen ekstraktlar insan dişeti fibroblastlarında %20, %10 ve %5 derişimde sitotoksisite göstermedi; hücre içi reaktif oksijen düzeylerini değiştirmedi ve östrojenik etki oluşturmadı.
Kim ve ark. (2024): Farklı temizleme protokollerinin hepsinde plaklar sitotoksisite testinde ISO biyouyumluluk ölçütlerini karşıladı.
Bu veriler, doğru üretilen plakların laboratuvar testlerinde hücre uyumlu olabildiğini gösteriyor; ama veriler kısa süreli ve çoğunlukla tek bir reçineye ait. Polimerleşme derecesinin çalışmadan çalışmaya farklı ölçülmesi (Willi ve ark. %83, Šimunović ve ark. %98,4; yöntemler farklı) de üretim ve ölçüm koşullarının sonucu ne kadar etkilediğini gösteriyor. Plak ağız içinde uzun saatler kullanıldığı için, plak için onaylı bir reçine kullanmak ve yıkama ile son kürlemeyi eksiksiz yapmak burada en kritik adım.
Klinik sonuçlar ne gösteriyor?
Doğrudan basılan plaklarla ilgili klinik veriler yeni ve sınırlı. Bu yazı için içeriğini doğrulayabildiğimiz en kapsamlı karşılaştırmalı çalışma şu:
Migliorati ve ark. (2025), retrospektif kohort: Aynı hekim tarafından muayenehanede üretilen plaklarla tedavi edilen 34 hasta (doğrudan basılan plak; TC-85 ve TA-28 reçineleri) ve 40 hasta (PETG termoform plak) karşılaştırıldı; 1018 diş ölçüldü. Planlanan hareketin gerçekleşme oranı torkta %60'a karşı %66, tipte %52'ye karşı %61, rotasyonda %58'e karşı %69 oldu (ilk değer basılı plak). Farklar istatistiksel olarak anlamlı değildi ve bütün tedaviler benzer sayıda düzeltme (refinement) aşamasıyla tamamlandı (basılı plakta 2,8, termoform plakta 2,5). Yalnızca başka bileşeni olmayan saf tork hareketinde termoform plaklar anlamlı derecede daha iyiydi (%63'e karşı %44). Basılı plak grubunda bir hastada hafif bir reaksiyon (yanma hissi ve dudakta şişlik) görüldü ve tedavi termoform plaklarla tamamlandı.
Çalışma retrospektif ve tek merkezli; yazarlar hekimin termoform sisteme daha deneyimli olmasının ve basılı plak grubunda ataşman yerine çoğunlukla baskı noktaları kullanılmasının sonuçları etkilemiş olabileceğini belirtiyor. Randomize ve uzun süreli klinik çalışmalar olmadan, doğrudan basılan plakların termoform plaklarla eşdeğer ya da onlardan üstün olduğunu söylemek için erken.
Laboratuvarda doğrudan plak basımına nasıl başlanır?
Plak için onaylı bir reçine seçin. Uzun süre ağızda kalacak bir aparey için, plak kullanımına yönelik geliştirilmiş ve biyouyumluluk belgeleri olan bir reçine kullanın; model ya da genel amaçlı şeffaf reçine kullanmayın.
Yazıcı ve reçine eşleşmesini doğrulayın. Reçine üreticisinin yazıcınız için önerdiği ayarlar (katman, pozlama, ışık dalga boyu) var mı kontrol edin. Doğru ayarlar yazıcıya ve reçineye göre değişir.
Kalınlığı tasarlayın ve ölçün. Basılı plaklar tasarımdan biraz kalın çıkabiliyor. İlk üretimlerde kalınlığı birkaç noktadan ölçüp tasarım kalınlığını ve iç boşluğu (offset) buna göre ayarlayın.
Açıyı ve destekleri üreticiye göre ayarlayın. Destekleri dişe oturan iç yüzeyden ve görünen dudak yüzeyinden uzak tutun; açıyı reçine üreticisinin önerisine göre seçin.
Fazla reçineyi önerilen yöntemle uzaklaştırın. Plak reçinesinin üreticisi santrifüj öneriyorsa süre ve sıcaklığına uyun; alkolle yıkama öneriliyorsa önerilen çözücü ve süreyi aşmayın. İç yüzeyde reçine birikmesine özellikle dikkat edin.
Son kürlemeyi tam protokolle yapın. Önerilen cihazı, süreyi ve ortamı (gerekiyorsa azot) kullanın; parçayı eksik kürlemeyin.
Kalite kontrolü yapın. Plakta yapışkanlık, opaklık, çatlak ya da kabarcık olup olmadığını kontrol edin; şüpheli üretimi hastaya vermeyin. Migliorati ve ark. (2025) çalışmasında da bir üretim kalite testinden geçmediği için yeniden üretildi.
Hastayı bilgilendirin ve geri bildirim toplayın. Renklenme, uyum ve olası doku reaksiyonlarını not edin; şüphe durumunda üretim protokolünü gözden geçirin.
Çalışmaların sonuçları neden farklı?
İncelenen çalışmalarda farklı yazıcılar, reçineler (çoğunlukla TC-85), örnek tipleri (düz şerit, plak, model üzerinde plak), temizleme ve kürleme protokolleri, test sıcaklıkları ve ölçüm yöntemleri kullanıldı. Bazıları sponsor firmayla bağlantılı yazarlar içeriyordu, çoğu laboratuvar çalışmasıydı ve ağız içi süreler 7–14 günle sınırlıydı. Azotlu kürleme gibi bazı konularda çalışmalar birbirinden farklı sonuca ulaştı. Bu yüzden tek bir çalışmanın sayısını başka bir yazıcı, reçine ya da protokole doğrudan taşımamak gerekiyor; sonuç yazıcıya ve reçineye göre değişir, üretici yönergesi esas alınmalıdır.
Sonuç
Doğrudan basılan şeffaf plaklar, model ve termoform adımını atlayarak plak kalınlığını dijital olarak tasarlama imkânı veriyor. İncelenen laboratuvar çalışmalarında basılı plaklar termoform plaklarla karşılaştırılabilir ya da daha yüksek boyutsal gerçeklik gösterdi, daha düşük kuvvet uyguladı ve şekil hafızası özelliği gösterdi. Buna karşın tasarımdan kalın çıkabiliyor, kahveyle daha kolay renkleniyor, ağızda mekanik özellikleri değişebiliyor ve sonuçlar yıkama ile son kürleme protokolüne çok bağlı. İlk klinik karşılaştırmada hareket doğruluğu termoform plaklardan anlamlı farklı bulunmadı, ancak kanıt hâlâ sınırlı. 3mash'in 3D yazıcıları ve dental 3D yazıcı reçineleri ile şeffaf plak modelleri ya da diğer ortodontik parçaları basarken katman, pozlama, yıkama ve son kürlemede ürünün kendi yönergesini esas alın; plak basımı için kullanılacak reçinenin bu kullanım için onaylı olduğundan emin olun. Sorularınız için 3mash teknik destek ekibine ulaşabilirsiniz. Ortodontide 3D baskının diğer kullanımları için 3D baskılı retainer ve 3D baskılı indirekt bonding tepsisi yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Doğrudan basılan plak ile termoform plak arasındaki fark nedir?
Termoform plakta önce model basılır ve plastik plaka modelin üzerinde ısıyla şekillendirilir. Doğrudan basılan plakta model ve termoform adımı yoktur; plak, plak için geliştirilmiş bir reçineden doğrudan 3D yazıcıda basılır ve kalınlığı dijital olarak tasarlanır.
Doğrudan basılan plak termoform plaktan daha mı doğru?
Koenig ve ark. (2022) laboratuvar çalışmasında basılı plakların genel gerçekliği 0,140 mm, iki termoform plağınki 0,188 ve 0,209 mm bulundu. Ancak Park ve ark. (2023) çalışmasında dişle plak arasındaki en küçük boşluk bir termoform grupta ölçüldü. Sonuç malzemeye ve üretim protokolüne göre değişiyor.
Doğrudan basılan plak alkolle yıkanabilir mi?
Plak reçinesinin üreticisinin önerisine uyulmalı. Kim ve ark. (2024) ile Park ve ark. (2023), TC-85 plaklarda izopropil alkolle temizliğin saydamlığı santrifüje göre azalttığını gösterdi; Šimunović ve ark. (2023) çalışmasında izopropil alkol + normal havada kürleme en düşük eğilme modülünü verdi.
Son kürlemede azot şart mı?
Çalışmalar farklı sonuç verdi: Šimunović ve ark. (2023) oksijensiz ortamın malzeme özellikleri için gerekli olduğunu belirtti; Mattle ve ark. (2024) ise azotlu kürlemenin mekanik özelliklerde anlamlı fark yaratmadığını buldu. Reçine üreticisi azotlu kürleme öneriyorsa bu adım uygulanmalıdır.
Doğrudan basılan plaklar hastalar için güvenli mi?
Laboratuvar çalışmalarında doğru üretilen plak ekstraktları sitotoksik ya da östrojenik bulunmadı ve BPA saptanmadı; ancak UDMA monomeri değişen miktarlarda salındı (Willi ve ark., 2023). Veriler kısa süreli ve sınırlı; plak için onaylı reçine kullanmak ve yıkama ile son kürlemeyi eksiksiz yapmak gerekiyor.
Kaynaklar
Lee SY, Kim H, Kim HJ, Chung CJ, Choi YJ, Kim SJ, Cha JY. Thermo-mechanical properties of 3D printed photocurable shape memory resin for clear aligners. Scientific Reports. 2022;12(1):6246. https://doi.org/10.1038/s41598-022-09831-4
Koenig N, Choi JY, McCray J, Hayes A, Schneider P, Kim KB. Comparison of dimensional accuracy between direct-printed and thermoformed aligners. Korean Journal of Orthodontics. 2022;52(4):249–257. https://doi.org/10.4041/kjod21.269
Park SY, Choi SH, Yu HS, Kim SJ, Kim H, Kim KB, Cha JY. Comparison of translucency, thickness, and gap width of thermoformed and 3D-printed clear aligners using micro-CT and spectrophotometer. Scientific Reports. 2023;13(1):10921. https://doi.org/10.1038/s41598-023-36851-5
Khalil AS, Zaher AR. Effect of printing orientation and resin thickness on flexural strength of direct 3D-printed aligners. BMC Oral Health. 2025;25(1):238. https://doi.org/10.1186/s12903-025-05556-8
Wu C, Mangal U, Bai N, Kim H, Hwang G, Cha JY, Lee KJ, Kwon JS, Choi SH. Effects of printing layer thickness and build orientation on the mechanical properties and color stability of 3D-printed clear aligners. The Angle Orthodontist. 2025;95(4):355–361. https://doi.org/10.2319/081624-672.1
Kim JE, Mangal U, Yu JH, Kim GT, Kim H, Seo JY, Cha JY, Lee KJ, Kwon JS, Choi SH. Evaluation of the effects of temperature and centrifugation time on elimination of uncured resin from 3D-printed dental aligners. Scientific Reports. 2024;14(1):15206. https://doi.org/10.1038/s41598-024-66150-6
Šimunović L, Jurela A, Sudarević K, Bačić I, Haramina T, Meštrović S. Influence of Post-Processing on the Degree of Conversion and Mechanical Properties of 3D-Printed Polyurethane Aligners. Polymers. 2023;16(1):17. https://doi.org/10.3390/polym16010017
Mattle M, Zinelis S, Polychronis G, Makou O, Panayi N, Papageorgiou SN, Eliades T. Effect of heat treatment and nitrogen atmosphere during post-curing on mechanical properties of 3D-printed orthodontic aligners. European Journal of Orthodontics. 2024;46(1):cjad074. https://doi.org/10.1093/ejo/cjad074
Hertan E, McCray J, Bankhead B, Kim KB. Force profile assessment of direct-printed aligners versus thermoformed aligners and the effects of non-engaged surface patterns. Progress in Orthodontics. 2022;23(1):49. https://doi.org/10.1186/s40510-022-00443-2
Oyonarte R, Lagos IM, Vidaurre LF, Parada BT, del Real A, Jang S, Jeong H, Lee J, Min J, Elshazly TM, Cha JY, Kim H. Mechanical properties of thermoformed and direct-printed aligner materials after immersion in 37 °C water: a 14-day in vitro study. Scientific Reports. 2026;16(1):5864. https://doi.org/10.1038/s41598-026-36723-8
Sayahpour B, Zinelis S, Polychronis G, Eliades T, Goteni M, Kopp S, Eslami S. Effects of intraoral aging on mechanical properties of directly printed aligners vs. thermoformed aligners: an in vivo prospective investigation. European Journal of Orthodontics. 2024;46(1):cjad063. https://doi.org/10.1093/ejo/cjad063
Šimunović L, Čekalović Agović S, Marić AJ, Bačić I, Klarić E, Uribe F, Meštrović S. Color and Chemical Stability of 3D-Printed and Thermoformed Polyurethane-Based Aligners. Polymers. 2024;16(8):1067. https://doi.org/10.3390/polym16081067
Willi A, Patcas R, Zervou SK, Panayi N, Schätzle M, Eliades G, Hiskia A, Eliades T. Leaching from a 3D-printed aligner resin. European Journal of Orthodontics. 2023;45(3):244–249. https://doi.org/10.1093/ejo/cjac056
Pratsinis H, Papageorgiou SN, Panayi N, Iliadi A, Eliades T, Kletsas D. Cytotoxicity and estrogenicity of a novel 3-dimensional printed orthodontic aligner. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics. 2022;162(3):e116–e122. https://doi.org/10.1016/j.ajodo.2022.06.014
Migliorati M, Posadino M, Provenzano C, De Mari A, Drago S. Accuracy comparison of orthodontic movements obtained with 3D printed and thermoformed aligners: a retrospective cohort study. Progress in Orthodontics. 2025;26(1):42. https://doi.org/10.1186/s40510-025-00587-x